ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના નાગરિકોને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે સરકાર દ્વારા ઘણી યોજનાઓ અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. એમાંથી એક મહત્વપૂર્ણ યોજના છે માનવ કલ્યાણ યોજના (Manav Kalyan Yojana). આ યોજના હેઠળ લાભાર્થીને પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે મફત સાધનોની કીટ આપવામાં આવે છે.
વર્ષ 2026 માટે આ યોજનામાં ફરીથી અરજી પ્રક્રિયા શરૂ થવાની છે. આ લેખમાં આપણે પાત્રતા, લાભ, જરૂરી દસ્તાવેજો, કીટના પ્રકાર અને અરજી પ્રક્રિયા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી જાણીશું.
માનવ કલ્યાણ યોજના શું છે?
માનવ કલ્યાણ યોજના કમિશનર કુટીર અને ગ્રામોદ્યોગ વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી યોજના છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના લોકોને સ્વરોજગાર માટે પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, જેથી તેઓ પોતાની આવક ઉભી કરી શકે.
આ યોજનામાં લાભાર્થીને નાણાં નહીં પરંતુ વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે જરૂરી સાધનોની કીટ આપવામાં આવે છે.
યોજનાનો મુખ્ય લાભ
- મફત સાધનોની કીટ
- સ્વરોજગાર માટે સહાય
- ગ્રામ્ય અને શહેરી બંને વિસ્તારના લોકો માટે લાગુ
- એકવાર મળતો લાભ
- સંપૂર્ણ રીતે ઓનલાઇન અરજી પ્રક્રિયા
Manav Kalyan Yojana 2026 – પાત્રતા માપદંડ
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે નીચેની શરતો પૂર્ણ થવી જરૂરી છે:
ઉંમર મર્યાદા
- અરજદારની ઉંમર 18 થી 60 વર્ષ વચ્ચે હોવી જોઈએ
આવક અને શ્રેણી
- ગ્રામ્ય વિસ્તાર:
- BPL યાદીમાં નામ હોવું જોઈએ
- BPL સ્કોર 0 થી 16 વચ્ચે હોવો જરૂરી
- જો BPL સ્કોર 16થી વધુ હોય અથવા BPL કાર્ડ ન હોય:
- કુટુંબની વાર્ષિક આવક ₹6 લાખથી ઓછી હોવી જોઈએ
વિસ્તાર
- ગ્રામ્ય અને શહેરી બંને વિસ્તારના લોકો અરજી કરી શકે છે
યોજના હેઠળ મળતી સાધનોની કીટ
લાભાર્થી નીચે આપેલ પૈકી એક જ કીટ માટે અરજી કરી શકે છે:
| ક્રમ | વ્યવસાય / કીટ |
|---|---|
| 1 | દૂધ–દહીં વેચાણ |
| 2 | ભરતકામ |
| 3 | બ્યુટી પાર્લર |
| 4 | પાપડ બનાવટ |
| 5 | વાહન સર્વિસિંગ અને રિપેરિંગ |
| 6 | પ્લમ્બર / સેન્ટિંગ કામ |
| 7 | ઇલેક્ટ્રિક કામ |
| 8 | અથાણા બનાવટ |
| 9 | પંચર કીટ |
| 10 | અન્ય નાના સ્વરોજગાર કીટ |
જરૂરી દસ્તાવેજો
અરજી કરતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજો ફરજિયાત રહેશે:
- ઇ-શ્રમ કાર્ડ (ફરજિયાત)
- આધાર કાર્ડ
- રેશન કાર્ડ
- BPL કાર્ડ (હોય તો)
- આવકનો દાખલો (જો BPL ન હોય)
- જાતિ પ્રમાણપત્ર (SC / ST માટે)
- Self Declaration Form (ડાઉનલોડ કરીને અપલોડ કરવું)
👉 નોંધ: જો તમારી પાસે ઇ-શ્રમ કાર્ડ નથી, તો અરજી શરૂ થાય તે પહેલા બનાવી લેવું ખૂબ જરૂરી છે.
અરજી કેવી રીતે કરવી?
- અરજી E-Kutir Portal પરથી ઓનલાઇન કરવાની રહેશે
- મોબાઇલ દ્વારા જાતે અરજી કરી શકાય છે
- અથવા ગ્રામ પંચાયતના VCE ઓપરેટર પાસે જઈને વિનામૂલ્યે ફોર્મ ભરાવી શકાય છે
- બધા દસ્તાવેજ સ્કેન કરીને ઓનલાઇન અપલોડ કરવાના રહેશે
2026માં અરજી ફોર્મ ક્યારે શરૂ થશે?
- દર વર્ષે માનવ કલ્યાણ યોજના માટે અરજી સામાન્ય રીતે
એપ્રિલ અથવા મે મહિનામાં મંગાવવામાં આવે છે - એટલે 2026માં પણ આ સમયગાળા દરમિયાન ફોર્મ શરૂ થવાની શક્યતા છે
- ત્યાં સુધી તમામ દસ્તાવેજ તૈયાર રાખવા સલાહ આપવામાં આવે છે
અગાઉ લાભ લીધો હોય તો ફરી અરજી કરી શકાય?
❌ નહીં.
જો કોઈ લાભાર્થીએ અગાઉ માનવ કલ્યાણ યોજનામાંથી એકવાર સાધનોની કીટ મેળવી લીધી હોય, તો તે ફરીથી આ યોજનામાં અરજી કરી શકશે નહીં.
આ યોજના હેઠળ લાભ માત્ર એક જ વખત મળવા પાત્ર છે.
મહત્વની સૂચનાઓ
- ખોટી માહિતી આપવાથી અરજી રદ થઈ શકે છે
- એક જ કીટ માટે અરજી માન્ય રહેશે
- તમામ દસ્તાવેજ સાચા અને અપડેટ હોવા જોઈએ